Üniversite sınav sistemimiz gerçekten amacına hizmet ediyor mu? Bu soruyu sormamızın zamanı geldi de geçiyor bile. Bugün üniversite sınavlarında neyi ölçtüğümüzü, bu ölçümün eğitim amacına hizmet edip etmediğini sorgulamalıyız.
Bilgi Temelli Eğitim: Geçmişte Kaldı
2018’den önceki sınav sistemine baktığımızda, çoğunlukla öğrencilerden bilgiyi ezberlemeleri istendi. Yeni nesil soruların eklenmesiyle bazı değişiklikler oldu, ancak hala temel sorun yerinde duruyor: Öğrencilerin bilgiyi taşıması isteniyor, analiz etmesi değil.
Eğitimin temel amaçlarından biri, öğrencileri geleceğe hazırlamaktır. Ancak bir öğrencinin hayvan hücresiyle bitki hücresi arasındaki farkı bilmesi, gelecekte ne kadar etkili olacak? Bu bilgiye saniyeler içinde ulaşılabilen yapay zeka çağında, öğrencilerimizi hala geçmişin yükleriyle eğitiyoruz.
Geleceğin Gereksinimleri: Analiz ve Ahlak Odaklı Eğitim
Bizim ihtiyacımız olan, analiz yapabilen, çözüm üreten ve ahlaki değerlere sahip bireylerdir.
- Trigonometri formüllerini ezberleyen, ancak devlet kadrosunda kritik bir karar verirken “formül nerede?” diye düşünen bireyler yetiştirmek yerine,
- Sorunları analiz eden ve çözüm odaklı düşünebilen gençler yetiştirmeliyiz.
Sanayileşmenin ve yapay gıdaların hayatımızın her alanında olduğu bir dönemde, öğrencilerimizi çağın gereksinimleriyle eğitmeliyiz. Örneğin, marketlerden aldığımız gıdaların üzerindeki kodların anlamlarını bilmek, bir bireyin hem sağlığını koruması hem de bilinçli bir tüketici olması açısından son derece önemlidir. Bu bağlamda, öğrencilerimize katkı maddeleri ve bu maddelerin etkileri hakkında bilgi verilebilir.
E621 (Monosodyum Glutamat) bu konuda dikkat çekici bir örnek olabilir:
- Nedir?
E621, yaygın olarak kullanılan bir lezzet artırıcıdır. Gıdalara eklendiğinde tatlarını daha çekici hale getirir ve genellikle işlenmiş yiyeceklerde, hazır çorbalarda, cipslerde ve dondurulmuş gıdalarda bulunur. - Zararlı Etkileri:
Monosodyum glutamat, bazı kişilerde şu gibi yan etkilere neden olabilir:- Baş ağrısı ve migren atağı
- Mide bulantısı ve hazımsızlık
- Alerjik reaksiyonlar ve cilt döküntüleri
- Yüksek tansiyon ve kalp çarpıntısı
- Neden Öğretilmeli?
Bu tür katkı maddeleri, modern çağın getirdiği gıda alışkanlıklarının bir parçasıdır. Ancak, bu maddelerin sağlığa olası etkilerini anlamak ve buna göre bilinçli tercihler yapmak bir bireyin yaşam kalitesini doğrudan etkiler. Öğrenciler, yalnızca bu katkı maddelerinden kaçınmakla kalmayacak, aynı zamanda ailelerine ve çevrelerine de doğru bilgi aktararak toplumsal farkındalık yaratabileceklerdir.
Hayata Dokunan Bir Eğitim Sistemi
Eğitim sistemimizdeki gereksiz bilgilerden arınarak, öğrencileri gerçek hayata hazırlamalıyız.
- Liseyi bitiren bir öğrenci:
- Bir devlet dairesine dilekçe yazabilmeli.
- E-ticaret hakkında temel bilgilere sahip olmalı.
- Bilinçli bir tüketici olarak kendini koruyabilmeli.
Ahlak ve Tarih Eğitimi: Doğru Şekilde Verilmeli
Ahlak eğitimi, sistemimizin en önemli unsurlarından biri olmalı. Ancak ahlak eğitimi, sadece sınavlarla ölçülemez; davranışa dönüşmesi gerekir.
- Tarih eğitimi de aynı şekilde, geleceği anlamak ve geçmişten ders almak için verilmelidir. Ancak, bir padişahın kullandığı atın rengi gibi gereksiz bilgilerle zaman kaybetmek yerine, tarihin derinliklerini anlamaya odaklanmalıyız.
Sonuç: 1980’lerden 2071’e Bir Eğitim Vizyonu
Şu anki eğitim sistemimiz, bilgi yığını altında ezilen bir nesil yetiştiriyor. Ancak çağımızın gereklilikleri farklı. Geleceğe hazırlık için yeni bir eğitim sistemine ihtiyacımız var.
- İçerik zenginliği,
- Analiz ve uygulama becerileri,
- Ahlak ve sosyal bilinç kazandıran bir sistemle öğrencilerimizi yetiştirmeliyiz.
Bir sonraki blog yazılarımda, yeni bir üniversiteye geçiş sistemi önerisi sunmayı planlıyorum. Eğitim sistemimizde gerçek değişimi başlatmanın tam zamanı!
Haşim Türkoğlu 